12/06/2016

Dijital Detoks

Sanal Dünyadan Gerçek Dünyaya Dönüş:

Dijital Detoks

Dijital cihazlara bu kadar bağımlı olacağımızı 10 sene önce söyleseler inanır mıydınız? Gelinen nokta ortada: Birçok kişinin hayatı bilgisayar ve telefonlarına bağımlı hale gelmelerinden dolayı ciddi anlamda etkileniyor. Peki, siz bu kişiler arasında mısınız?
  • Hemen her boş kaldığınızda (bir şeyi/birini beklerken, yalnızken) eliniz telefona mı gidiyor?
  • Gece telefonunuzda ya da bilgisayarınızda uzunca bir süre geçirip ancak öyle mi yatıyorsunuz? İnternet kullanımınız nedeniyle daha az uyuduğunuz geceler arttı mı?
  • Sabah kalkar kalmaz eliniz telefona mı gidiyor?
  • Telefonunuza bakmadan ne kadar süre geçirebiliyorsunuz? Bu süre içerisinde rahatsızlık hissediyor musunuz?
  • İnternete ulaşımınız kesildiğinde nasıl tepki veriyorsunuz?
  • Etrafınızdaki kişilerden çok fazla telefonunuz/bilgisayarınızla meşgul olduğunuza dair yorumlar geliyor mu?
Kendinizi bu soruları cevaplarken sorguladıysanız ve bazı alanlarda telefon/bilgisayar kullanımınızın hayatınızı olumsuz yönde etkilediği gerçeğiyle yüzleştiyseniz, bu konuyla ilgili harekete geçme zamanınız gelmiş olabilir.

Dijital Detoks İhtiyacı Hızla Artıyor

Dijital detoks, yani internet ve dijital cihazlardan uzak bir dönem geçirme uygulaması, hızla yayılıyor gibi gözüküyor.

Ofcom’un 2025 yetişkin ve 500 ergen ile, bu sene (2016) yaptığı araştırmanın sonuçlarına göre İngiltere’de üç yetişkinden biri (%34, yaklaşık 15 milyon kişi) dijital detoks yapmış. Bu seçimlerinin sebebi sorgulandığında alınan en yaygın cevaplar şöyle bulunmuş: başka şeyler yapmaya zaman ayırmak (%44), arkadaşlarla ve aileyle daha fazla konuşmaya daha çok zaman ayırmak (%38).

Yapılan bu araştırmanın sonuçları katılımcıların, halkının ev işlerini ihmal etmek, daha az uyumak, ilişkilerinin zarar görmesi gibi şikayetleri olduğunu gösteriyor. Ayrıca katılımcıların önemli bir kısmı (%59) cihazlarına kendilerini kaptırdıklarını ifade ediyor.

Türkiye’de de internet kullanımı ve bağımlılığı ile ilgili yapılan araştırmalar gün geçtikçe artıyor. Konuyla ilgili 2014 yılında yayınlanan Devlet Denetleme Kurulu (DDK) raporuna göre internet bağımlılık oranı yükseliyor ve araştırma sonucuna göre %20-32 arasında değiştiği bulunmuş ki bu ciddi bir oran.

Ayrıca internet bağımlılığının diğer bağımlılıklarla bağlantısı üzerine de araştırmalar yapılmaktadır (Detaylı bilgi için buraya tıklayın.).

Dijital Detoks Neye Yarıyor?

Araştırmalara göre dijital detoksun faydalarından bazıları:
  • Duruşta düzelme, iletişime açık bir duruşun gelişmesi
  • İlişkilerin iyileşmesi
  • Sosyal iletişimin kalitesinin artması
  • Daha kolay odaklanabilme
  • Hafıza üzerinde olumlu etki
  • Uyku veriminde artış 

 Beynimiz ve Uyku Düzenimiz Etkileniyor?

İnternet bağımlılığı ve dijital bağımlılık ile ilgili yapılan araştırmaların bir kısmı da, beynimizin ve uyku düzenimizin bu durumdan nasıl etkilendiğini inceliyor.

The Guardian’da bu sene (2016’da) yayınlanan bir haberde beynimizin nasıl etkilendiğine değinilmiş: 2009 tarihli araştırmada internet bağımlılığı, beynin duygular, dikkat ve bilişsel işlevlerini ilgilendiren bölgelerindeki değişikliklerle ilişkilendirilmiştir.

Aynı zamanda başka araştırmalarda da, internet bağımlılığında beyinde diğer bağımlılıklardakine benzer bir mekanizmanın işlediği savunulmuştur.

The Washington Post’ta 2 sene önce yayınlanan bir haberde ekranlardan yayılan mavi ışığın uykumuzu nasıl olumsuz etkilediğinden, özellikle de ergenlerin (uyku ihtiyaçları ve kullanım sıklıklarıyla ilişkili olarak) bu durumdan en çok etkilenenler olduğundan bahsediliyor.

Bilgisayar ve akıllı telefon kullanımlarının uyku üzerindeki etkisini gösteren çok sayıda yayın bulmak mümkün artık. Bu durumdan korunmak için en azından uyku saatinizin öncesinde ekranlardan uzaklaşmayı deneyebilirsiniz.

Son ve Oldukça Önemli Not!

Her şeyde olduğu gibi internet ve teknoloji de dengeli kullanımda genelde zararlı değil faydalı olabilmektedir. Ancak eğer teknoloji kullanımınızın hayatınızı olumsuz yönde etkilediğini düşünüyorsanız veya etrafınızdakiler sizi bu konuda uyarıyorsa, bu konuda son döneminizi bir sorgulayın.

Kendi kendinize bu durumla başa çıkmakta zorlanıyorsanız veya çocuğunuzda böyle bir durum gözlemliyorsanız bir uzmandan yardım alın. Eğer durum teknoloji/internet bağımlılığı haline geldiyse, dijital detoks yapma çabası boşa çıkacak veya yetersiz kalacaktır. Yardım almadan kurtulmak çok zor, hatta çoğu zaman imkansızdır. Bu gibi durumlarda imkansızı zorlamayın.

Şu da unutulmamalıdır ki, herhangi bir şeye bağımlılık, sebebi araştırılması ve çözülmesi gereken bir durumdur aksi takdirde bir bağımlılığın yerine başka bir bağımlılığın geçtiği gözlemlenir. Durumu hafife almayın.

Mine Hasırcı, Klinik Psikolog


Kaynaklar